Georgian Emigrant Scientists and the Idea of the European Union - Saralidze, Lela (Caucasus Journal of Social Sciences, 2011)
1921 წლის თებერვალ-მარტში, საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ, მრავალი ქართველი მეცნიერი საზღვარგარეთ გაემგზავრა. მათ მდიდარი მეცნიერული მემკვიდრეობა დაგვიტოვეს. ბევრი მათგანი გაერთიანებული ევროპის შექმნის იდეების სათავესთან იდგა. ქართველი ემიგრანტი მეცნიერები იმედოვნებდნენ, რომ გაერთიანებულ ევროპაში დამოუკიდებელი საქართველო თავის კუთვნილ ადგილს დაიჭერდა. მათი ნაშრომები ემიგრაციაში, საბჭოთა საქართველოსგან შორს იქმნებოდა და ყოველგვარი კომუნისტური დოგმებისგან თავისუფალი იყო. კომუნისტური იდეოლოგიის წნეხის ქვეშ მყოფი ქართველი საზოგადოებრივ–პოლიტიკური დარგის სპეციალისტები (ისტორიკოსები, იურისტები, ეკონომისტები და სხვები) ვერ ახერხებდნენ უცხოეთში მყოფი ქართველი მეცნიერების ნაშრომების გაცნობას და მათ ობიექტურ შეფასებას, რადგან მათ ხელს უშლიდა კომუნისტური ცენზურა.